۵ اوت ۲۰۲۵ - داروهای کاهش وزن و دیابت موجود در بازار اغلب در دستیابی به کاهش وزن بلندمدت برای بیماران موفق نیستند. داروهای GLP-1 نورون های مغزی کنترل کننده اشتها را هدف قرار می دهند، اما معمولاً با عوارض جانبی همراه هستند. تهوع و استفراغ باعث می‌شود ۷۰ درصد از بیماران ظرف یک سال درمان را متوقف کنند.
پروفسور رابرت دویل، استاد شیمی دانشگاه سیراکیوز، رهبری یک تیم چند رشته ای را بر عهده دارد که هدف مغزی متفاوتی را برای درمان چاقی و دیابت شناسایی کرده اند؛ این هدف جدید ممکن است کاهش وزن را بدون ناراحتی های گوارشی فراهم کند.
فراتر از نورون ها: نقش سلول های پشتیبان مغز
نورون‌ها شناخته شده ترین هدف در تحقیقات و توسعه داروهای مرتبط با مغز هستند. برای مثال، داروهایGLP-1 نورون های ساقه مغز را که در کنترل اشتها نقش دارند، هدف قرار می دهند. اما پژوهشگران اکنون فراتر از نورون ها رفته اند و به بررسی سلول های پشتیبان مانند گلیا و آستروسیت‌ها پرداخته اند که می توانند در کاهش اشتها مؤثر باشند.
تلاش های تحقیقاتی مشترک نشان داده اند که این سلول های پشتیبان در کاهش احساس گرسنگی نقش دارند، هرچند این فرآیند هنوز به طور کامل بررسی نشده است.
پروفسور دویل، که همچنین استاد داروشناسی و پزشکی در دانشگاه علوم پزشکیSUNY Upstate است، گفت: «ما می خواستیم بدانیم آیا سلول های پشتیبان می توانند پپتیدها یا مولکول های سیگنال دهنده جدیدی تولید کنند که در کاهش وزن بدن نقش حیاتی داشته باشند».
مکانیزم عملکرد و مسیر درمانی جدید
پروفسور دویل توضیح داد: «هر نورون مغزی را مانند یک لامپ تصور کنید و سلول های پشتیبان را مانند اجزایی که باعث روشن شدن آن لامپ می شوند- سیم کشی، کلید و رشته ی داخل لامپ. همه این اجزای پشتیبان نقش مهمی در روشن شدن نور دارند».
این تیم تحقیقاتی کشف کرد که برخی سلول های پشتیبان در ساقه مغز به طور طبیعی مولکولی به نام اکتادکانوروپپتید (ODN) تولید می کنند که اشتها را سرکوب می کند. در آزمایش های آزمایشگاهی، تزریق مستقیم ODN به مغز موش ها باعث کاهش وزن و بهبود پردازش گلوکز شد.
با این حال، تزریق مستقیم به مغز برای انسان عملی نیست، بنابراین پژوهشگران نسخه ای جدید از این مولکول به نام تریدکانوروپپتید(TDN) ساختند. این نسخه می تواند مانند داروهای امروزی نظیر Ozempic یا Zepbound از طریق تزریق معمولی تجویز شود. آزمایش ها روی موش های چاق و موسک شرو(Musk shrew[1]) نشان داد کهTDN باعث کاهش وزن و بهبود پاسخ به انسولین شد، بدون اینکه تهوع یا استفراغ ایجاد کند.
میان‌بُر درمانی: عبور از مسیر نورونی
یکی از اهداف تیم تحقیقاتی این است که کاهش وزن را بدون هدف گیری مستقیم نورون ها محقق کنند. مولکول جدید TDN مسیر نورونی را دور می زند و مستقیماً سلول های پشتیبان پایین دستی نورون ها را هدف قرار می دهد- سلول هایی که پژوهشگران دریافته اند خود نیز اشتها را سرکوب می کنند.
پروفسور دویل، گفت: «به جای اینکه مانند داروهای فعلی از ابتدای مسیر شیمیایی شروع کنیم، هدف گیری مسیرهای پایین دستی در سلول های پشتیبان مانند شروع مسابقه از نیمه راه است، که عوارض جانبی ناخوشایند را کاهش می دهد. اگر بتوانیم مستقیماً آن فرآیند پایین دستی را هدف قرار دهیم، شاید دیگر نیازی به استفاده از داروهای GLP-1 با عوارض جانبی شان نباشد- یا بتوانیم دوز آن ها را کاهش دهیم تا تحمل پذیری آنها بیشتر شود. ما می توانیم سیگنال های کاهش وزن را که در مراحل بعدی مسیر رخ می دهند، به طور مستقیم فعال کنیم».
گام بعدی: ورود به دنیای درمان های واقعی
شرکت جدیدی به نام CoronationBio برای تبدیل این کشف به درمانی واقعی تأسیس شده است. این شرکت مالکیت فکری مربوط به مشتقات ODN برای درمان چاقی و بیماری های قلبی-متابولیک را از دانشگاه سیراکیوز و دانشگاه پنسیلوانیا دریافت کرده و تمرکز خود را بر انتقال این داروها به مرحله بالینی قرار داده است. آن ها اکنون با شرکت های دیگر در حال همکاری هستند تا این درمان را توسعه دهند و قصد دارند آزمایش های انسانی را در سال های ۲۰۲۶یا ۲۰۲۷آغاز کنند.
منبع:
https://www.news-medical.net/news/20250805/Research-offers-hope-for-weight-loss-without-gastrointestinal-distress.aspx